ҚР ӘҚБтК-не енгізілген өзгерістер мен толықтыру туралы

Ағымдағы жылдың 10 қаңтарында Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы  кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойды.

2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін мәжбүрлі еңбекті қолдану жөніндегі конституциялық норманы (Конституцияның 24-бабы) іске асыру мақсатында  «қоғамдық жұмыстар» әкімшілік жазаның жаңа түрі және оларды орындаудан жалтарғаны үшін жауапкершілік енгізіледі (ӘҚБтК 669-бабы Сот үкiмiн, сот шешiмiн немесе өзге де сот актiсiн және атқарушылық құжатты орындамау ).

Қоғамдық жұмыстарды баламалы жаза ретінде қолдану ӘҚБтК-нің 9 бабы бойынша көзделген, бұл отбасылық-тұрмыстық қатынастар саласындағы құқыққа қайшы әрекеттер үшін (73-бап), «Ұсақ бұзақылық» (434-бап), «Ортақ пайдалану орындарының ластануы»                      (434-2-бап), арнаулы қызметтерді көрінеу жалған шақырту үшін (438-баптың 2-бөлігі), алкогольдік ішімдіктерді ішу немесе қоғамдық орындарда мас күйінде пайда болу (440-баптың  3-бөлігі), қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысатын адамның заңды талабына бағынбағаны үшін (443-баптың 2-бөлігі), қоғамдық орындарда мәжбүрлеу (449-баптың 2-бөлігі), жедел және арнайы қызметтердің көлік құралына қозғалыс артықшылығын бермегені үшін (598-баптың 2-бөлігі) және жаяу жүргіншілердің бірнеше рет жасаған қозғалыс ережелерін бұзғаны үшін (615-баптың 4-бөлігі) 

Қоғамдық жұмыстарды тағайындау және оларды орындаудан жалтару тәртібі ӘҚБтК-нің 49-1, 49-2 жаңа баптарымен регламенттелген.

Бұл ретте қоғамдық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау жергілікті атқарушы органдарға жүктеледі.  

Қоғамдық жұмыстарды орындаудан жалтарған адамдар ӘҚБтК-нің               669-бабы бойынша әкімшілік жаупкершілікке тартылады.

Сонымен қатар Заңда «ақылы тұрақ үшін төлеуден жалтарғаны үшін» айыппұлды 3-тен 1 АЕК-ке дейін және қайта бұзылған жағдайда 5-тен 2-ге дейін төмендету көзделген (ӘҚБтК-нің 597-бабының 4-1, 4-2 бөліктері) 

«Арнаулы қызметтерді көрнеу жалған шақырту» үшін айыппұлды 30-дан 60 АЕК-ке дейін және 60-тан 120 АЕК-ке дейін ұлғайту немесе қоғамдық жұмыстарды 40 сағатқа қолдану арқылы әкімшілік жаупкершілік күшейтілді, сондай-ақ егер бұл әрекеттерді кәмелетке толмағандар жасаса «ескерту» алынып тасталды және ата-аналарға қатысты айыппұл 15-тен 30 АЕК-ке дейін ұлғайтылды (ӘҚБтК-нің 438-бабы).

Арнаулы және жедел қызметтердің мақсатын, азаматтардың оміріне, денсаулығына және мүлкіне залал келтіруді болдырмау үшін олар шұғыл көмекті қамтамасыз ету бойынша орындайтын міндеттердің ерекше сипатын ескере отырып, айыппұлды 7-ден 20 АЕК-ке дейін және 15-тен 40 АЕК-ке дейін немесе қайталап жасаған кезде қоғамдық жұмыстарды 20 сағатқа ұлғайту жолымен арнаулы қызметтердің көлік құралдарына артықшылық бермегені үшін жаупкершілік күшейтілді (ӘҚБтК-нің 598-бабы).

Қоғамдық қауіптіліктің жоғарлауына байланысты темір жолдарда ат арбаларының (шаналардың) жүру, темір жол арқылы малды айдау және темір жолдың бөлінгіен белдеуінде мал жаю қағидаларын бұзғаны үшін «ескерту» алынып тасталды (ӘҚБтК-нің 599-бабының 1-бөлігі).

Теміржол жүру ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілік күшейтілді, айыппұл 10-нан 20 АЕК-ке дейін ұлғайтылды (ӘҚБтК-нің 607-бабының 2-бөлігі).

Жүргізушілердің де, жолаушылардың да көлік құралының оның қозғалу уақытында кабинасынан шыққаны үшін жаңа жауапкершілігі енгізілді, онда әрқайсысына қатысты 10 АЕК айыппұл қарастырылады (ӘҚБтК-нің 593-бабының 1-2 бөлігі және 615-бабының 5-бөлігі).

   Қарама -қарсы бағытта   көлік құралын басқарған жүргізушілерге егер жүргізушіге көлік құралын басқару құқығынан айыру қолданылмаса, онда             30 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салу  қарастырылған.

Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан паспортты пайдалану үшін жауапкершілік күшейтілді (ӘҚБтК 496-бабының 1-тармағы), айыппұл мөлшері 100-ден 200 айлық есептік көрсеткішке дейін ұлғайтылды. Сонымен қатар, шетел азаматтығын алу туралы уақытында хабарламағаны үшін айыппұл мөлшері 200-ден 100 айлық есептік көрсеткішке дейін төмендетілді.

Кішігірім жол-көлік оқиғаларын жасау үшін көлік құралын басқару құқығынан айыруға балама жаза алынып тасталды (ӘҚБтК 610-бабының                          1-тармағы).

Бір жыл ішінде қайталанған жол-көлік оқиғасы үшін айыппұл 40 айлық есептік көрсеткішке дейін немесе көлік құралын басқару құқығынан 9 айға дейін айыру қарастырылған (ӘҚБтК 610-бабының 2-тармағы).

Қозғалысқа қарсы жолаққа шығу және теміржол өтпелерінен өтудің ережелерін бұзғаны  үшін жеке құрам  ретінде қарастырылып, айыппұл немесе көлік құралын басқару құқығынан 9 айға дейін айыру қарастырылған (ӘҚБтК 596-бабының 3-1-тармағы және 607-бабының 3-тармағы).

Наркотикалық заттарды, психотроптық заттарды және олардың аналогтарын, сондай-ақ күшті әсер ететін заттарды қолдану үшін жаңа құқық бұзушылық құрамы енгізілді, мұнда айыппұл 40 айлық есептік көрсеткішке дейін немесе 10 тәулікке дейін қамауға алу қарастырылған, ал қайталанған жағдайда айыппұл 80 айлық есептік көрсеткішке дейін немесе 20 тәулікке дейін қамауға алу қарастырылған.

Полиция қызметкерлерінің  құқықтарын қорғау мақсатында құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің заңды қызметіне араласу бойынша жаңа құқық бұзушылық еңгізілді                             (ӘҚБтК-нің   667-бабы).

Енді Құқық  қорғау  органдары  қызметкерлерінің   қызметіне  әдепсіз сөздермен араласу, мінез-құлық, қасақана  арандату, ар-намысын  қорлау, әдепсіз белгілер  көрсеткені үшін   Бұқаралық  ақпарат құралдарымен  немесе  телекомуникациялық  желілерді пайдалана отырып  жауапкершілікке тарту көзделген.

--------------------

10 января т.г. Главой государства подписан Закон «О внесении изменений и дополнений в Кодекс Республики Казахстан об административных правонарушениях».

В целях реализации конституционной нормы (ст. 24 Конституции) по применению принудительного труда за административные правонарушения 

с 1 сентября 2025г. вводится новый вид административного взыскания «общественные работы» и ответственность за уклонение от их исполнения (ст. 669 КоАП).

Применение общественных работ в качестве альтернативного взыскания предусмотрено по 9 статьям КоАП,  это за противоправные действия в сфере семейно-бытовых отношений (ст. 73), «Мелкое хулиганство»(ст. 434), «Загрязнение мест общего пользования» (ст. 434-2), за заведомо ложный вызов специальных служб (ст. 438 ч.2), распитие алкогольных напитков или появление в общественных местах в состоянии опьянения (ст. 440 ч. 3),  за неповиновение законному требованию лица, участвующего в обеспечении общественного порядка (ст. 443 ч.2), приставание в общественных местах (ст. 449 ч.2), за непредоставление преимущества в движении транспортному средству оперативных и специальных служб (ст. 598 ч.2) и за нарушение правил движения пешеходами, совершенные неоднократно (ст. 615 ч.4)

Порядок назначения общественных работ и уклонения от их исполнения регламентирован новыми статьями 49-1, 49-2 КоАП.

При этом, организация и контроль за исполнением общественных работ возлагается на местные исполнительные органы.

Лиц, уклоняющихся от выполнения общественных работ необходимо привлекать к административной ответственности по статье 669 КоАП.

Наряду с этим, Законом предусмотрено снижение штрафа за «Уклонение от уплаты за платную парковку» с 3 до 1 МРП, и с 5 до 2 при повторном нарушении (ст. 597 ч. 4-1, 4-2 КоАП).

Усилена адм. ответственность за заведомо ложный вызов специальных служб» путем увеличения штрафа с 30 до 60 МРП и с 60 до 120 МРП либо применение общественных работ на 40 часов, а также если эти действия совершены несовершеннолетними исключено «предупреждение» и увеличен штраф с 15 до 30 МРП в отношении родителей (ст. 438 КоАП).

Учитывая предназначение специальных и оперативных служб, особый характер выполняемых ими задач по обеспечению неотложной помощи для предотвращения ущерба жизни, здоровью и имуществу граждан, усилена ответственность за непредставление преимущества транспортным средствам специальных служб, путем увеличения штрафа с 7 до 20 МРП и с 15 до 40 МРП либо общественных работ на 20 часов при повторном совершении (ст. 598 КоАП).

В связи с повышенной общественной опасностью на железных дорогах исключено «предупреждение» (остается только штраф 5 МРП) за нарушение правил проезда гужевых повозок (саней), прогона скота через ж/д пути, и выпаса скота в полосе отвода железных дорог (ст. 559 ч.1 КоАП); 

Усилена ответственность за нарушение правил проезда железнодорожных переездов, увеличен штраф с 10 до 20 МРП (ст. 607 ч. 2 КоАП). 

Введена новая ответственность как водителей, так и пассажиров за высовывание из кабины транспортного средства вовремя его движения, где предусмотрен будет штраф 10 МРП в отношении каждого (ст. 593 ч. 1-2 и 615 ч.5 КоАП ).

Введена ответственность за выезд на встречную полосу движения для лиц, к которым лишение права управление ТС не применяется, где предусмотрен штраф 30 МРП. 

Усилена ответственности за использование паспорта, гражданина РК, утратившего силу (ст. 496 ч.1, увеличение штрафа со 100 до 200 МРП), а также снижен штраф с 200 до 100 МРП за несвоевременное сообщение о приобретении иностранного гражданства.

Исключено альтернативное взыскание в виде лишения права управления за совершение мелких дорожно-транспортных происшествий без пострадавших (ст. 610 ч.1 КоАП).

При этом, за совершение повторного ДТП в течение года уже будет предусмотрен повышенный штраф 40 МРП либо лишение права управления сроком до 9 мес. (ст. 610 ч. 2 КоАП).

Выведены в отдельные составы ДТП по причине выезда на полосу встречного движения (ст. 596 ч. 3-1 КоАП) и нарушением правил проезда железнодорожных переездов (ст. 607 ч. 3 КоАП), где будет предусмотрено лишением права управления ТС на 9 мес. в обоих случаях.

Введен новый состав за немедицинское потребление наркотических средств, психотропных веществ, их аналогов, а также сильнодействующих веществ, где будет предусмотрен штраф 40 МРП либо арест до 10 суток, и 80 МРП либо арест до 20 суток за повторное такое нарушение.

В целях правовой защищенности полицейских введен новый состав правонарушения за вмешательство в законную деятельность сотрудников правоохранительных и специальных государственных органов (ст. 667 КоАП). 

Теперь за вмешательство, выраженное в нецензурной брани, проявлении неуважения, непристойном поведении, провокации, оскорбительном приставании, демонстрации неприличных жестов (знаков), предметов, в том числе с использованием масс-медиа или сетей телекоммуникаций будет предусмотрена соответствующая ответственность.