«Қызылорда облысы су шаруашылығының жағдайы және оны жақсартудың ғылыми-тәжірибелік негіздемелері» атты конференцияда суландыру жүйесіндегі суармалы егістік алқаптарының техникалық жағдайы сараланды.

Пленарлық мәжілісте «Сырдария-Арал бассейнінде 2026 жылдың вегетациялық кезеңінде қалыптасқан су балансы жағдайы туралы болжалдық мәліметтер», «Су ресурстарын тиімді пайдаланудың ғылыми-практикалық негіздемелері», «Су шаруашылығына жоғары және орта білімді кадрлар даярлау жағдайы және олардың біліктіліктерін көтеру мәселелері» атты бірқатар маңызды баяндамалар оқылды.

"Экология дегеніміз – қоршаған ортаның суға байланысты барлық ауруларының бір-біріне қосылып асқынған түрі. Біз экология дағдарысынан шығамыз десек, бар судың тиімділігін арттырып, қоршаған ортаны сумен емдеуіміз керек. Тікелей өзеннен тіршілік нәрін алатын арналардың сағасына шлюздер, су өлшейтін бекеттер, суын бір жерден ашып-жабатын автоматты қондырғылар орнату арқылы Сырдарияны біртұтас инженерлік жүйеге айналдыру қажет”,- деп ой қорытқан Мәделхан Нәлібаевтың бұл тұжырымы өміршеңдігін дәлелдеп келеді.

Конференцияға қатысқан ғалымдар мен су мамандары өңірде суландыруды ғылыми негізде жетілдіру барысында Мәделхан Нәлібаевтың әдістемелік еңбектерін басшылыққа алу керек ұстанымды қолдады. Сондай-ақ су мен жердің бабын бірдей білетін мамандар шоғырын даярлау қажеттігі айтылды.

\Ғылымсыз, жаңа технологиялар енгізбестен экономикада және әлеуметтік салада табысқа жету мүмкін емес. Сондықтан ғылымның дамуына саналы ғұмырын арнаған және барлық күш-жігерін жұмсайтын адамдар қашанда құрметке лайық.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев атап өткендей, ғылым нақты экономикаға қызмет етіп, ел игілігіне бағытталуы тиіс. Ал Үкімет тарапынан ғылымды дамыту, жас ғалымдарды қолдау және ғылыми жетістіктерді өндіріске енгізу бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде.

Осы бағытта Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті де ғылым мен білімді ұштастыра отырып, өңірдің және елдің ғылыми әлеуетін арттыруға зор үлес қосып келеді. Ғалымның еңбегі – инемен құдық қазғандай - қиын да қызықты, ол еңбек - барлық заманда да қоғамның сый-құрметіне ие. 504 ғалыми қызметкерден жасақталған профессор-оқытушылар құрамы бар Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінде жүзге жуық докторант, 588 магистрант және 11 мыңға жуық студент білім алады.

Сырбойылық ғалымдар түрлі бағыттағы ғылыми жобаларды жүзеге асырып қана қоймай, жас ізденушілер буынын қалыптастырып, Сыр өңірінің инновациялық дамуына зор үлес қосып келеді. Жас ғалымдарға берілетін гранттық қаржылай қолдау көлемінің жыл сайын артуда. Қазіргі таңда ғылым көкжиегін дамыту үшін инжинирингтік парк құрылысы жүріп жатыр. Ғылыми-технологиялық нысанда археология және «физика-химиялық талдау әдістері» инженерлік бейінді зертханасы, жасанды интеллект және академиялық басымдық орталықтары, роботехника, жерді қашықтан зондтау, IT зертханалары орналасады. Сонымен қатар 90 орындық дәрісхана, 140 орындық конференц зал және компьютерлік аудиториялар да қарастырылған. Ғылыми орталық ғимараты жыл соңында падалануға беріледі деп күтіліп отыр.

Салтанатты шарада ғылыми жобаларын жоғары деңгейде жүзеге асырып, іргелі әрі қолданбалы зерттеулермен жүйелі түрде айналысып жүрген бірқатар ғалымдар мен білім алушылар марапатталды.

Осы ретте тұрғындарға берілетін кеңес:

• өңдеу алдында қыстан жиналған қорадағы қи-көңді тазартып, арнайы белгіленген полигондарға елді мекеннен сыртқы аймаққа шығару қажет. Себебі аурудың табиғаттағы тасымалдаушысы болып табылатын иксодты кенелер қи-көңнің астында қорексіз жылдап тіршілік етіп, қауіп төндіреді. Механикалық тазарту жұмыстары жүргізілмеген аумақтарда зақымданған кенелерді жою мүмкіндігі төмендейді, сәйкесінше дәрілеу жұмыстарының тиімділігі әлсірей түседі.

• қолайсыз аймақ тұрғындары жауапкершілік танытып, залалсыздандыруды жүргізуші мердігерлермен қоралар мен малдардың түгел әрі сапалы дәріленуін қадағалау;

• Кенеге қарсы өңдеу кезеңінде ауылшаруашылығымен айналысатын жеке кәсіпкерлер, тұрғындар санитариялық-ветеринариялық қауіпсіздік шараларын сақтаған жөн.

Қызметтің ауқымдылығын қамтамасыз ету мақсатында 200-ден астам халықаралық және республикалық ынтымақтастық туралы меморандумдар жасалды, бұл Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан елдер аумағында іздестіру жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік береді. Арнайы интернет-портал, «жедел желі» және әлеуметтік желілердегі парақшалар құрылды, сол арқылы кез келген азамат өз туыстарын – соғыс қатысушыларын іздеуге тегін өтінім бере алады.

Бүгінгі таңда бірлестікке 12 000-нан астам өтінім келіп түсті, 4 500-ден астам қазақстандық сарбаз бен офицердің тағдыры және жерленген орындары анықталды. Ай сайын іздестірушілер бұрын белгісіз болған 40–50 жауынгердің есімін елге қайтарады. Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігінің қолдауымен 23 қазақстандық майдангердің сүйегі Отанына жеткізіліп, толық әскери құрметпен жерленді.

Жастармен жұмыс және ғылыми-ағартушылық жобалар

«Atamnyn Amanaty» қоғамдық бірлестігі жастарды әскери-патриоттық тәрбиелеу жобаларын жүйелі түрде дамытып келеді: дөңгелек үстелдер, конференциялар, викториналар, спорттық жарыстар, тақырыптық жүгірулер, квесттер және Екінші дүниежүзілік соғыс тарихына арналған интерактивті білім беру іс-шаралары ұйымдастырылады. Осы бастамалар арқылы 2 миллионнан астам адам қамтылып, БАҚ пен әлеуметтік желілерде кеңінен қолдау тапты.

Бірлестіктің құрама іздестіру жасағы жыл сайын Ресей Федерациясының Калуга облысында өтетін «Батыс майдан. Варшава тасжолы» халықаралық әскери-тарихи экспедициясына қатысады. Оның құрамында Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Әскери-техникалық мектептерінің оқытушылары мен курсанттары жұмыс істейді.

Сонымен қатар, біз іздестіру қызметін жетілдіруге және Қазақстанның әскери тарихын терең зерттеуге бағытталған төмендегідей бірқатар бастамаларды ұсынамыз.

1. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылардың қазақстандық электрондық дерекқорын құру

Қазіргі уақытта Қазақстанда республика аумағынан майданға шақырылған азаматтар туралы толық әрі сенімді мәліметтерді қамтитын ұлттық платформа жоқ. Мамандар көбіне ресейлік («Мемориал», «Память народа») дерекқорларды пайдалануға мәжбүр, бұл бастапқы шақыру деректерінің болмауына байланысты қазақстандықтар туралы ақпаратты іздеуді қиындатады.

Мәселені қиындататын тағы бір жайт – бастапқы шақыру құжаттарының цифрландырылмағаны және тозығы жеткен күйде сақталуы.

Ұсыныларымыз:

• бастапқы шақыру карточкаларын жинау, цифрландыру және жүйелеу бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу;

• «Atamnyn Amanaty» ұлттық электрондық дерекқорын құру;

• деректерді ресейлік электрондық ресурстармен біріктіру.

Бұл жобаны іске асыру соғысқа қатысқан барлық қазақстандықтардың есімін мәңгі есте қалдыруға және олар туралы толық әрі дұрыс деректерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.

2. «Батыс Қазақстан – Сталинград шайқасының майдан маңы аймағы» халықаралық әскери-тарихи экспедициясын ұйымдастыру

КСРО Қорғаныс халық комиссариатының 1941 жылғы 26 қарашадағы №0444 бұйрығына сәйкес, Батыс Қазақстан облысының Урдин ауданы майдан маңы аймағына теңестіріліп, бомбалауға ұшыраған. Астрахань – Саратов теміржолы бойында майданға жеткізу немесе эвакуация кезінде қаза тапқан Қызыл армия сарбаздары мен бейбіт тұрғындар жерленген кемінде 50 бауырластар зираты орналасқан.

Ол үшін төмендегідей шараларды жүзеге асыру қажет:

• ықтимал жерлеу орындарын кешенді зерттеу;

• сүйектерді қазып алып, кейін сәйкестендіру жұмыстарын жүргізу;

• қаза тапқандардың есімін лайықты түрде мәңгі есте қалдыру.

3. Эвакуациялық госпитальдарда қаза тапқандардың нақты санын анықтау және госпиталь зираттарын абаттандыру

1941–1945 жылдары Қазақстан аумағында 672 эвакуациялық госпиталь жұмыс істеп, мыңдаған жараланғандарға медициналық көмек көрсетті. Алайда қаза тапқандар мен олардың жерленген орындары туралы мәліметтер іс жүзінде жоғалған, себебі архивтер алдымен КСРО қорғаныс органдарына, кейін Ресей Федерациясының Қорғаныс министрлігіне берілген.

Ұсыныстарымыз:

• деректерді қалпына келтіру үшін мемлекетаралық және архивтік жұмыстар жүргізу;

• госпиталь зираттарын тиісті деңгейге келтіру;

• ескерткіш белгілер мен тақтайшалар орнату.

4. Еуропа елдерінде қаза тапқан қазақстандықтардың есімін анықтау және мәңгі есте қалдыру

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жүз мыңдаған отандасымыз Еуропа мемлекеттері аумағында қаза тапты. Олардың көпшілігі әлі күнге дейін белгісіз немесе хабар-ошарсыз кеткендер қатарында.

Олардың есімін анықтау және мәңгі есте қалдыру жобасының:

• тарихи маңызы;

• халықаралық гуманитарлық өлшемі;

• патриоттық-тәрбиелік мәні;

• мәдени-дипломатиялық әлеуеті;

• Қазақстанның халықаралық беделін нығайтудағы рөлі зор.

Мұрат Молдағалиев,

«Atamnyn Amanaty» ҚБ Басқарма төрағасы

Сапар аясында Қазақстан Күрес федерациясы мен United World Wrestling арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Құжат елімізде спортшыларды жоғары деңгейде даярлайтын, UWW тарапы таныған Күрес академиясын ашуды көздейді.

Академия грек-рим, еркін, әйелдер және жағажай күресі бойынша балуандарды даярлайтын заманауи орталыққа айналады. Сонымен қатар құрамында жаттығу үдерісін кешенді қамтамасыз ететін медициналық және спорттық-ғылыми зертханалар ашу жоспарланып отыр.

Сапар барысында UWW президенті Ненад Лалович пен Қазақстан күрес федерациясының президенті Еркін Оқасов Федерацияның жаңа кеңсесінің ашылу рәсіміне қатысты. Кеңсе құрамында Қазақстан күресінің бай тарихына арналған арнайы Даңқ залы ашылды. Мұнда отандық спортшылардың Олимпиада мен әлем чемпионаттарындағы жетістіктерін айғақтайтын бірегей жәдігерлер, соның ішінде медальдар, белбеулер, спорттық киімдер, фотоматериалдар және чемпиондардың жеке мұрағаттары қойылған.

Халықаралық федерация өкілдері Қазақстандағы күрестің даму қарқынына жоғары баға беріп, ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға дайын екендерін білдірді.

Сапар аясында шетелдік қонақтарға Астана қаласындағы негізгі спорт нысандары, соның ішінде Жақсылық Үшкемпіров атындағы Жекпе-жек сарайы мен «Барыс Арена», сондай-ақ Алматы қаласының спорт нысандары таныстырылды.

Айта кету керек, экспорттық түсімнің 1,1 миллиард долларлық деңгейге жетуі - елдің цифрлық экожүйесінің кемелденгенінің көрсеткіші. Ұлттық Банк деректері қазақстандық IT-шешімдер бүгінде әлемнің 110-нан астам елінде сұранысқа ие екенін растайды. Қазіргі басты басымдық - отандық инновацияларды жаһандық қосылған құн тізбегіне интеграциялау үшін Кремний алқабынан Оңтүстік-Шығыс Азияға дейінгі халықаралық хабтар желісі арқылы бұл ықпалды одан әрі кеңейту.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі кешенді шараларды жүзеге асыруда және оның негізгі драйвері Astana Hub болып қала береді: оның резиденттерінің экспорты 633 млн АҚШ долларына жетті. Бүгінде 537 компания шетелге сауда жасап отыр, ал жеткізу географиясы Германия, Испания, Нидерланды және БАӘ-ні қамтиды. Экожүйеде 32,5 мыңнан астам жұмыс орны құрылды, ал e-residency жобасы 6 мыңнан астам шетелдік маманның Қазақстанның цифрлық инфрақұрылымына қол жеткізуін қамтамасыз етті.

«IT-қызметтер экспортын дамыту - еліміздің толыққанды цифрлық экономикасын қалыптастыру бойынша ҚР ЖИЦДМ Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитетінің жүйелі жұмысының негізгі бағыттарының бірі. Бүгінде біз қазақстандық IT-компаниялардың халықаралық нарықтарға шығуына, өз шешімдерін ауқымдандыруына және жаһандық цифрлық экономиканың бір бөлігіне айналуына дәйекті түрде жағдай жасап келеміз. 1 млрд долларлық меже - құрылған қолдау шараларының, экожүйені дамытудың және халықаралық деңгейде ілгерілетудің нәтиже беріп жатқанының маңызды көрсеткіші. Біздің міндетіміз - осы өсімді нығайту және цифрлық қызметтер экспортын одан әрі арттыру үшін орнықты негіз қалау», - деп атап өтті ҚР ЖИЦДМ Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитетінің төрағасы Ғиззат Байтұрсынов.

Елдің жаһандық деңгейдегі қатысуы Пало-Альто, Шанхай және Дубайдағы халықаралық инновациялық хабтар арқылы да нығаюда. Дамудың жаңа векторы Оңтүстік-Шығыс Азия аймағы болды: Ташкентте өткен CEVF 2026 форумында Astana Hub, IT Park Uzbekistan және Big Sky Capital венчурлық қоры арасында үшжақты меморандумға қол қойылды. Серіктестік Малайзияда технологиялық хаб ашуды көздейді, ол қазақстандық стартаптар үшін жаңа перспективалы нарықтарға шығу нүктесіне айналады. Silkway Accelerator және Hero Training сияқты акселерация бағдарламалары жергілікті идеяларды бәсекеге қабілетті экспорттық өнімге айналдыруды жалғастыруда.

Қызметтік иттер – жай ғана көмекші емес, әрдайым көмекке келуге дайын нағыз сарбаздар.

Орталықта 19 қызметтік-іздестіру иттері бар. Олардың 8 есірткі затын іздестіруге, 2 жарылғыш затын іздестіруге, 2 із кесу саласы, 4 одорология бойынша және 1 қызметтік іздестіру иті шабуылдау бағыты бойынша қызмет атқарады.

«Қызметтік-іздестіру иттерінің көмегімен жыл басынан 83 қылмыс ашылды. Олар негізінен есірткімен байланысты қылмыстар, ұрлық және тағы басқа қылмыстар» дейді кинолог мамандар.

Оның ішінде криминалдық полиция саласы бойынша 21 қылмыс анықталды. Олар негізінен бөтен мүлік ұрлығы қылмыстары.

Есірткінің заңсыз айналымына қарсы қызметтік иттер 565 рет қолданылып, нәтижесінде 36 қылмыстық құқық бұзушылық анықталды. Заңсыз айналымнан жалпы салмағы 1 келіден астам есірткі заттары тәркіленді.

Одорологиялық іріктеу саласы бойынша 10 рет қолданылып, нәтижесінде 5 нәтижелі іріктеу берілді.

Сонымен қатар бекітілген жоспарға сәйкес қалааралық бағытта қатынайтын автобустар қоймасы, «Әуежай», «Қазпошта» және «Автовокзал» нысандары қызметтік иттердің көмегімен тексеріледі.

Департаменттің кинолог-мамандары Қазақстан Республикасы ІІМ-нің Кинологиялық орталығында арнайы даярлық курсынан өткен.

Верные помощники полицейских: служебные собаки Кинологического центра ДП Кызылординской области с начала года помогли раскрытию 83 преступлений

Собака — не только друг человека, но и незаменимый помощник сотрудников полиции. Служебно-разыскные собаки Кинологического центра Департамента полиции Кызылординской области оказывают неоценимую помощь в раскрытии преступлений. Четвероногие помощники участвуют в выявлении преступлений, розыске по следу, обнаружении наркотических и взрывчатых веществ, а также в одорологической идентификации. Все они проходят специальные курсы подготовки с щенячьего возраста и специализируются на выявлении правонарушений по определённым направлениям.

Служебные собаки — это не просто помощники, а настоящие бойцы, всегда готовые прийти на помощь.

В центре содержится 19 служебно-разыскных собак. Из них 8 специализируются на поиске наркотических веществ, 2 — на обнаружении взрывчатых веществ, 2 — на розыскной работе по следу, 4 — по направлению одорологии и 1 собака задействована в штурмовом направлении.

«С начала года с помощью служебно-разыскных собак раскрыто 83 преступления. В основном это преступления, связанные с незаконным оборотом наркотиков, кражи и другие», — отмечают кинологи.

В том числе в сфере криминальной полиции раскрыто 21 преступление, преимущественно кражи чужого имущества.

Служебные собаки применялись 565 раз в борьбе с незаконным оборотом наркотиков, в результате чего выявлено 36 уголовных правонарушений. Из незаконного оборота изъято более 1 килограмма наркотических веществ.

В одорологическом направлении собаки применялись 10 раз, из которых 5 дали положительный результат.

Кроме того, в соответствии с утверждённым планом, с помощью служебных собак регулярно проверяются объекты: автобусные парки междугороднего сообщения, аэропорт, «Казпочта» и автовокзал.

Кинологи департамента прошли специальную подготовку в Кинологическом центре МВД Республики Казахстан.

Қоғамның дамуы мен өркениетті ел қатарына қосылуы тек экономикалық жетістіктермен ғана емес, қоршаған ортаның тазалығы мен қоғамдық тәртіптің сақталуымен де өлшенеді. Бұл тұрғыда полицияның қызметі айрықша маңызға ие.

Полиция қызметкерлері «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында тазалық талаптарының сақталуын қадағалауда маңызды рөл атқарады. Бұл шаралар қоғамда тәртіп пен жауапкершілікті қалыптастыруға ықпал етеді.

Қызылорда ПД Қоғамдық қауіпсіздік басқармасының табиғатты қорғау полициясы бөліністері ұйымдастырушылық-талдамалы бөліністермен бірлесіп, арнайы жұмыс тобын құрды.

Оның ішінде учаскелік полиция инспекторларымен өздерінің қызмет ететін аумақтарында стихиялық қоқыс орындарын және оның пайда болу көздерін анықтау бойынша жұмыстар атқарылуда. Бағдарлама басталғалы полиция қызметкерлерімен 22 мыңнан астам құқық бұзушылықтың жолы кесілді. Оның ішінде қалалар мен елді-мекендердің аумақтарын абаттандыру қағидаларын бұзу, сондай-ақ қалалар мен елді-мекендер инфрақұрылымы объектілерін бұзу, жасыл екпелерін жою және бүлдіру, ортақ пайдаланатын орындарды ластау деректері де бар.

«Таза Қазақстан» – тек мемлекеттік бағдарлама емес, ол – әр азаматтың борышы. Ал полиция осы борыштың орындалуын қамтамасыз ететін маңызды құрылымдардың бірі. Қоғамда тазалық пен тәртіп қатар орныққанда ғана еліміз шынайы өркениетке қадам баспақ.

#Заң мен тәртіп #Таза Қазақстан #Қызылорда

Қоғам тыныштығы мен қауіпсіздігін сақтау — құқық қорғау органдарының басты міндеті. Ал осы жолда халық пен билік арасындағы сенімді арттыруда БАҚ-тың рөлі ерекше. Себебі журналистер рейд барысын көпшілікке шынайы әрі ашық түрде көрсетеді.

Мұндай бірлескен іс-шаралар барысында қала көшелеріндегі тәртіп, қоғамдық орындардағы қауіпсіздік, жол қауіпсіздігі, заң бұзушылықтардың алдын алу мәселелері басты назарға алынды.

Рейд барысында тәртіп сақшыларымен барлығы 358 әкімшілік құқық бұзушылықтың жолы кесілді.

Мысалы қоғамдық орындарға масаң күйде келудің 64 дерегі, ортақ пайдаланылатын орындарды ластаудың - 5, тыныштықты бұзудың 44 дерегінің жолы кесілді. Құқық бұзушылықтың дер кезінде жолын кесу, алдын алу және әрбір тәртіп бұзушыны жауапқа тарту жауапкершілікті қалыптастырудың, халықтың құқықтық мәдениетін арттыру жөніндегі жүйелі жұмыстың маңызды құралы болып табылады.

Сонымен қатар 42 жасөспірім заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз түнгі уақытта ойын-сауық мекемелерінде немесе тұрғынжайдан тыс жерде болған.

Баланы кешкі уақытта жалғыз жіберу арқылы оны қауіп-қатерге ұшыратып қана қоймай, заңды бұзуға дейін барады. Өйткені көбіне түнгі уақытта ересектердің еріп жүруінсіз жүрген кәмелетке толмағандармен және оларға қарсы жасалатын құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасалатыны жасырын емес.

Рейд барысында ойын – сауық орындарында жастар арасында кальян тұтынуға жол берілмеді: темекі өнімдерін, оның ішінде кальянды тұтынудың 6 дерегінің жолы кесілді.

Осындай бақылау мен түсіндіру жұмыстары жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың азаюына, сондай-ақ олардың бос уақытын тиімді әрі қауіпсіз өткізуіне ықпал етеді.

Рейд барысында 3 сәуір күні облыс орталығында полиция қызметкерлері есірткі құралдарын заңсыз сақтау, тасымалдау және тарату фактісінің жолын кесті. Бұл дерек бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу жүргізілуде. Бұл дер кезінде қабылданған шаралар одан да ауыр салдардың алдын алуға мүмкіндік береді.

«Қызылорда облысының Полиция департаменті қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстарды тұрақты түрде жалғастырып келеді. Себебі мұндай шаралар халыққа құқықтық мәдениеттің маңызын түсіндіруге ықпал етпек. Өңірде жүргізіліп жатқан жүйелі профилактикалық шаралар мен бақылау жұмыстарының нәтижесінде «Заң мен тәртіп» толық орнатылған» деді Қызылорда облысы Полиция департаментінің бастығы С.Ергешов.